พุทธศาสนาแบบเถรวาท เชื่อว่าพระพุทธเจ้า ทรงดำรงสถานะเป็นผู้ประเสริฐสูงสุดด้วยตนเอง ภายหลังจากการปรินิพพาน พระธรรมและพระบรมธาตุ จึงถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ยิ่ง แทนองค์สืบมา ในพุทธประวัติ กล่าวว่า หลังจากถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้ว มีการแบ่งพระธาตุส่วนที่มีขนาดใหญ่ ได้แก่ พระเขี้ยวแก้ว(ฟัน) พระรากขวัญ(ไหปลาร้า) พระนลาฏ(หน้าผาก) และส่วนที่แตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย แล้วแจกจ่ายไปทั่วในดินแดนที่นับถือพระพุทธศาสนา. ธรรมเนียมในการเก็บรักษาพระบรมธาตุนั้นมีหลายแบบ นอกจากจะบรรจุในสถูปแล้ว ยังมีการก่อสร้างเป็นมณฑปที่มีประตูทั้งสี่ทิศ และสามารถอัญเชิญออกมากราบไหว้บูชาได้ เช่นการประดิษฐานในกู่วัดพระบรมธาตุศรีจอมทอง คล้ายคลึงกับ คติการบูชาพระเขี้ยวแก้ว ของลังกา.